Terfynau amser

Fel arfer mae'n rhaid i chi wneud hawliad i'r tribiwnlys o fewn 3 mis i'r broblem ddigwydd yn y gwaith.

  • os ydych o'r farn eich bod wedi colli eich swydd yn annheg, bydd y cyfnod 3 mis yn dechrau o'r dyddiad y daeth eich cyflogaeth i ben
  • os yw eich hawliad yn ymwneud â gwahaniaethu neu anghydfod ynghylch tâl, bydd y cyfnod o 3 mis yn dechrau pan ddigwyddodd y digwyddiad neu'r anghydfod

Cyn gwneud hawliad i dribiwnlys cyflogaeth, mae'n rhaid i chi gysylltu ag Acas (Y Gwasanaeth Cynghori, Cymodi a Chyflafareddu) i ddefnyddio eu gwasanaeth rhad ac am ddim Cymodi Cynnar.

Mae'r terfyn amser ar gyfer gwneud hawliad wedi'i atal tra bydd Acas yn eich helpu i ddatrys yr anghydfod.

Acas: cymodi cynnar

Mae Acas yn darparu gwybodaeth, cyngor a gwasanaeth cymodi diduedd ar bob agwedd o gyfraith cyflogaeth. Mae ei wasanaethau ar gael i gyflogwyr a gweithwyr.

Cyn gwneud hawliad i dribiwnlys cyflogaeth mae'n rhaid i chi gysylltu ag Acas (Y Gwasanaeth Cynghori, Cymodi a Chyflafareddu) i ddefnyddio eu gwasanaeth rhad ac am ddim Cymodi Cynnar. Nod y gwasanaeth hwn yw datrys problemau heb orfod mynd i dribiwnlys cyflogaeth.

I ddefnyddio'r gwasanaeth hwn, llenwch ffurflen hysbysu cymodi cynnar Acas (sydd ar gael ar wefan Acas), neu cysylltwch ag Acas:

Ffôn: 0300 123 1100
Ffôn testun: 18001 030 0123 1100

Dydd Llun i ddydd Gwener, 8am i 8pm
Dydd Sadwrn, 9am i 1pm

Rhif tystysgrif cymodi cynnar

Os na all Acas eich helpu i ddod i gytundeb gyda'ch cyflogwr, byddant yn anfon tystysgrif atoch.

Bydd y dystysgrif yn cynnwys rhif tystysgrif cymodi cynnar Acas. Bydd arnoch angen y rhif hwn pan fyddwch yn gwneud eich hawliad ar-lein i dribiwnlys cyflogaeth.

Cymodi gydag atebwyr lluosog

Os ydych chi'n gwneud hawliad yn erbyn mwy nag un cyflogwr neu unigolyn, bydd arnoch angen rhif tystysgrif cymodi cynnar Acas ar gyfer pob cyflogwr.

Eithriadau i gymodi cynnar

Efallai na fydd rhaid i chi gysylltu ag Acas am gymodi cynnar os:

  • ydych chi'n gwneud yr hawliad gydag unigolyn arall sydd eisoes wedi bod drwy gymodi cynnar
  • Nid oes gan Acas y pŵer i gymodi ar rai agweddau o'ch hawliad neu'ch hawliad cyfan
  • mae eich cyflogwr eisoes wedi bod mewn cysylltiad ag Acas - bydd angen i chi ddarparu tystiolaeth o hyn
  • rydych chi'n gwneud hawliad am fath penodol o ddiswyddo annheg sy'n caniatáu i chi wneud cais am 'gymorth interim' os yw'r cais o fewn 7 diwrnod i'r diswyddiad

Os ydych o'r farn nad oes angen i chi gysylltu ag Acas, efallai yr hoffech gael cyngor cyfreithiol cyn i chi gychwyn eich hawliad.

Cymorth interim

Cymorth interim yw pan fydd tribiwnlys cyflogaeth yn gorchymyn bod cyflogwr neu fusnes yn rhoi'r swydd yn ôl i rywun maent wedi'i ddiswyddo nes cynhelir gwrandawiad.

Os ydych chi'n gwneud hawliad am gymorth interim, nid oes rhaid i chi gysylltu ag Acas am gymodi cynnar.

Gallwch ond wneud hawliad am gymorth interim os yw eich hawliad am rai rhesymau penodol megis chwythu'r chwiban, gweithgarwch undeb llafur neu am fod yn gynrychiolydd gweithwyr.

Mae'n rhaid i'ch hawliad a'ch cais am gymorth interim gyrraedd y tribiwnlys o fewn 7 diwrnod i chi golli eich swydd.

Ysgrifennu datganiad i gefnogi eich hawliad

Disgrifiwch beth yw eich problem yn y gwaith. Dylai esbonio i'r unigolyn yr ydych yn gwneud yr hawliad yn ei erbyn (yr atebydd), a'r tribiwnlys beth ddigwyddodd. Gwnewch yn siŵr eich bod yn cynnwys:

  • gwybodaeth gefndirol berthnasol
  • dyddiadau'r digwyddiadau
  • enwau'r unigolion sy'n gysylltiedig â'r hawliad hwn

Defnyddiwch baragraffau byr wrth ysgrifennu. Disgrifiwch y digwyddiadau fel y bu iddynt ddigwydd, gan roi manylion tystion ac unrhyw dystiolaeth sydd gennych. Peidiwch ag atodi dogfennau tystiolaeth.

Gweler isod ganllawiau penodol sy'n berthnasol i bob math o hawliad:

Diswyddo annheg a diswyddo deongliadol

  • disgrifiwch beth ddigwyddodd
  • dywedwch beth oedd y rheswm yn eich barn chi dros eich diswyddo
  • dywedwch pam eich bod o'r farn bod y diswyddo yn annheg

Gwahaniaethu

  • disgrifiwch beth ddigwyddodd
  • esboniwch ym mha ffordd y profoch wahaniaethu
  • rhowch ddyddiad(au) y digwyddiad(au)
  • dywedwch a yw'r gwahaniaethu yn dal i ddigwydd ai peidio
  • os ydych chi'n gwneud hawliad am fwy nag un math o wahaniaethu, rhowch fanylion am bob un ohonynt
  • disgrifiwch sut mae’r gwahaniaethu wedi effeithio arnoch
  • os bu i chi ymgeisio am swydd a phrofi gwahaniaethu, dywedwch beth oedd y swydd

Tâl

  • nodwch faint ydych chi'n ei hawlio ac esboniwch sut y gwnaethoch gyfrifo'r swm
  • esboniwch pam eich bod o'r farn y dylech gael y taliad hwn (dylech gynnwys dyddiadau a chyfradd y taliad)
  • os ydych chi'n hawlio mwy nag un math o daliad, rhowch y swm ar gyfer pob un ohonynt

Taliad dileu swydd

  • dywedwch p'un a ydych wedi gofyn i'ch cyflogwr am daliad (os felly, rhowch y dyddiad)
  • nodwch p'un a gafodd eich hawliad ei wrthod gan swyddfa taliadau dileu swydd (os felly, rhowch ddyddiad y llythyr gwrthod)

Ewch â mi'n ôl i'r dechrau